● In China valt gemiddeld ruim 600 mm neerslag per jaar. Maar de verschillen binnen het land zijn groot. In het zuidoosten valt de meeste regen: 1.000 tot 2.000 mm per jaar. Richting het noordwesten wordt het steeds droger. Daar valt op sommige plekken minder dan 50 mm neerslag per jaar (foto Tibetaanse pelgrims en gebedsvlaggetjes bij het meer Nam Co of Hemelse Meer in de Himalaya).

● Een groot deel van China is bergachtig. Het reliëf lijkt op een trap met drie treden (afbeelding Jaarlijkse neerslag in China).

■ Boven aan de trap ligt het Hoogland van Tibet (Tibetaans Hoogland) op zo’n 4.500 m hoogte. Het landschap bestaat er vooral uit een toendra met een altijd bevroren ondergrond. Alleen in de zomer smelt de sneeuw en het bovenste stuk van de bodem. Door de enorm hoge ligging wordt Tibet ook wel ‘het dak van de wereld’ genoemd. Het is het brongebied van alle grote rivieren in China.

■ Een traptrede lager liggen hoogvlakten van 1.000 tot 2.000 m hoog. Voorbeelden zijn het Tarimbekken (woestijn), de Mongoolse Hoogvlakte (woestijn, steppen) en het Lössplateau (akkerbouwgebied).

■ Onder aan de trap ligt een laagvlakte op 0 tot 200 m hoogte. Hier liggen de delta’s van grote rivieren als de Huang He (Gele rivier), Jangtsekiang en Xi Jiang (Parelrivier). In de laagvlakte woont twee derde deel van de Chinese bevolking. Het is een dichtbevolkt, sterk verstedelijkt gebied.

► De Chinese regering neemt maatregelen om het aantal en de spreiding van de bevolking te veranderen. Dat noem je bevolkingspolitiek.

● Tussen 1979 en 2015 was het verboden om meer dan één kind te krijgen. Wie meer kinderen had, kreeg een flinke boete. De eenkindpolitiek was een succes: er werden veel minder kinderen geboren. Maar er zijn ook nadelen. Het bevolkingsdiagram in de afbeelding Bevolkingsdiagram China, 2018 en 2040 laat zien dat het aandeel van mensen dat ouder is dan 65 jaar, sterk gaat stijgen. China kent een vergrijzing van de bevolking. Dat komt door de daling van het aantal kinderen dat geboren wordt en de stijging van de levensverwachting: van 41 jaar in 1955 naar 76,5 jaar in 2018!

■ Sinds 2015 mogen gezinnen twee kinderen hebben (foto De eenkindpolitiek in China is afgeschaft om de vergrijzing tegen te gaan). Het is nog de vraag of dat veel gaat helpen. De Chinezen zijn gewend aan kleine gezinnen. En ze willen hun kind een goede opleiding geven. Dat is duur, en lastig te combineren met werken.

● Bij bevolkingspolitiek gaat het ook over de spreiding van de bevolking. De regering wil de bevolking beter verdelen over het land. Ze maakt het voor Chinezen in het overvolle oosten aantrekkelijk om te verhuizen naar het lege westen, bijvoorbeeld door een baan of een gratis huis aan te bieden.

► In het oosten van het land wonen de Han-Chinezen. Dat zijn de ‘echte’ Chinezen die de Chinese taal spreken en Chinese leefgewoonten hebben. In het lege westen wonen andere etnische groepen. Dat zijn groepen mensen die een andere cultuur hebben dan die van andere bevolkingsgroepen in een land. Ze zijn in de minderheid in China, maar in de dunbevolkte woestijn- en berggebieden in het westen, noorden en zuiden van het land vormen ze een meerderheid van de bevolking. Zo’n 100 miljoen Chinezen horen bij de etnische minderheden.

● Er is een beleid om de minderheidsgebieden te verchinezen. Dat gebeurt door massale migratie van Han-Chinezen. De regering zegt dat de Han-Chinezen welvaart brengen in de arme regio’s. De bewoners denken daar heel anders over. Ze voelen zich achtergesteld, omdat de Chinezen de beste baantjes met de hoogste salarissen krijgen. Door de grote toestroom van migranten krijgen ze de Chinese cultuur opgedrongen en dreigt hun eigen cultuur verloren te gaan. Soms komen ze in opstand, maar de regering treedt streng op tegen elke vorm van kritiek of protest van de bewoners.

■ Een goed voorbeeld zijn de Oeigoeren, een Turks steppevolk dat leefde van de nomadische veeteelt. Hun cultuur lijkt helemaal niet op die van de Han-Chinezen. De taal is het Oeigoers, een Turkse taal met een heel ander alfabet dan het Chinees. En hun godsdienst is de islam, terwijl de meeste Chinezen niet-religieus of boeddhistisch zijn.

► China heeft een strenge regering. Er is één partij die alles voor het zeggen heeft. Dat is de communistische partij. Er is een eenpartijstelsel.

● Tot 1980 waren alle bedrijven in China in handen van de partij (of: staat). De bedrijven kregen precies te horen wat ze moesten maken. Ook was er geen vrijheid voor de mensen. De westerse cultuur was verboden. De Chinezen mochten bijvoorbeeld geen T-shirts of spijkerbroeken dragen. Ook mochten ze geen Hollywoodfilms kijken, of luisteren naar westerse muziek. De Chinezen waren arm en leefden afgesloten van de buitenwereld.

● Hoe anders is dat nu! Het eenpartijstelsel bleef bestaan, maar internationale bedrijven zijn nu welkom in China; eerst alleen in het kustgebied, later ook in het binnenland. Overal op straat zie je – naast Chinese merken – westerse auto’s als Mercedes, BMW en Volkswagen. En er zijn grote lichtreclames van techreuzen als Apple en Microsoft. Ze hebben vestigingen in China en concurreren met grote Chinese bedrijven. In de top 20 van ’s werelds grootste techbedrijven staan negen Chinese bedrijven. Waarschijnlijk heb je nog nooit gehoord van Tencent. Dat is de maker van de Chinese app WeChat. Je kunt er apps mee versturen, maar ook bioscoopkaartjes kopen, een taxi reserveren en er overal mee betalen. Er zijn al meer dan 1 miljard gebruikers! Westerse sociale media als WhatsApp, Facebook, Twitter en Google zijn verboden in China.

► De verandering begon in 1980. In het kleine vissersdorp Shenzhen werd de eerste speciale economische zone (sez) van China ingesteld: een gebied waar buitenlandse bedrijven zich vrij mogen vestigen en weinig belasting betalen. In de afbeelding De megaregio Parelrivierdelta: stedelijke bebouwing in 1990 en 2020 kun je zien dat de Chinese regering de plek goed had uitgekozen, want Shenzhen ligt dicht bij het rijke, hoogontwikkelde Hongkong. Die stad hoort nu bij China, maar was toen nog een kolonie van Engeland.

● De opendeurpolitiek in Shenzhen was een enorm succes. Tienduizenden fabrieken vestigden zich net over de grens in China, waaronder grote multinationale ondernemingen. De sez in Shenzhen was aantrekkelijk voor bedrijven die eenvoudige, arbeidsintensieve producten maakten, zoals kleding, schoenen en speelgoed. Er waren veel goedkope, ongeschoolde werknemers in China. Het vissersdorp Shenzhen groeide uit tot een megastad met meer dan 12 miljoen inwoners.

► Na 1980 kwam de industrie ook in andere steden in de buurt van Hongkong snel op, zoals in Guangzhou, Dongguan en Foshan. De migratie was massaal. Vanuit het binnenland van China vertrokken jaarlijks één à twee miljoen arbeidsmigranten naar de provincie Guangdong. Ze gingen werken in grote fabriekshallen, maar ook in talloze kleine bedrijfjes. De werkomstandigheden waren vaak slecht: lange werktijden, hoge werkdruk, lage lonen en ongezond werk.

● In de afbeelding De megaregio Parelrivierdelta: stedelijke bebouwing in 1990 en 2020 zie je de gevolgen voor de inrichting. Er ligt een cluster van zeer grote agglomeraties die samen een megalopolis vormen, ook wel een megaregio genoemd. Inde Parelrivierdelta wonen 70 miljoen mensen. Het is de ‘fabriek’ van de wereld. In de Jangtsedelta (130 miljoen inwoners) ligt de grootste stad van China en de nummer 1 wereldhaven: Shanghai. Die stad is het ‘kantoor’ van China.

► Tegenwoordig maakt China al lang niet meer alleen eenvoudige producten voor de uitvoer (export). De economie verandert snel.

● Er is een snelgroeiende binnenlandse afzetmarkt. De lonen zijn gestegen, vooral aan de oostkust. De 1,4 miljard Chinese consumenten verdienen meer geld, waardoor ze auto’s, smartphones, computers en tablets kunnen kopen.

● De Chinezen maken niet meer alles na van westerse producten. De hightechindustrie ontwikkelt eigen producten gebaseerd op hoogstaande technische kennis. Daar verdient China meer geld mee dan met assemblage: het in elkaar zetten van (buitenlandse) producten. China zet een nieuwe stap: van maakland naar innovatieland (innoveren = vernieuwen).

◾ Er is een verschuiving in de industrie. Buitenlandse fabrieken die laagbetaalde, ongeschoolde werknemers nodig hebben, kiezen vaker voor een van de groeipolen in het binnenland. Of ze verplaatsen hun productie naar goedkopere, minder ontwikkelde landen in Azië, zoals Laos of Cambodja.

► In 1980 woonde 80% van de Chinezen nog op het platteland. Nu woont bijna 60% in de stad. Het aantal steden met meer dan 1 miljoen inwoners groeide van vijftien naar honderd. De urbanisatiegraad neemt dus snel toe.

● Door migratie loopt het platteland leeg. Veel mensen zijn door de mechanisatie in de landbouw overbodig geworden. Tegelijk is de aantrekkingskracht van de steden groot. Je kunt er makkelijker werk vinden en veel meer verdienen, al gauw drie keer zoveel als op het platteland. Ook de moderne, westerse levensstijl trekt veel migranten aan. In de steden zijn veel mensen net zo rijk als in Europa. Ze rijden in een VW Golf, gebruiken een iPhone, kopen meubels bij IKEA en eten hamburgers bij McDonald’s. Ze horen bij een snel groeiende middenklasse in China. De tegenstelling met het leven op het achtergebleven platteland is groot. Er is een welvaartskloof tussen stad en platteland in China (afbeelding Welvaartskloof in China).

◾ Wie zonder toestemming verhuist, heeft officieel geen recht op voorzieningen, zoals onderwijs, huisvesting en gezondheidszorg. Veruit de meeste ‘illegale’ migranten zijn te vinden in de steden aan de oostkust. Naar schatting wonen zo’n 250 miljoen mensen ergens anders dan waar ze officieel staan ingeschreven. Dat is de drijvende bevolking van China.

► De Chinese overheid wil niet dat het binnenland helemaal leegloopt. Het werk moet naar de mensen, en niet andersom. De regering doet er daarom alles aan om het binnenland te ontwikkelen, bijvoorbeeld door verbetering van de infrastructuur. Ook met lage belastingen en minder strenge milieuregels worden bedrijven gelokt. En met succes, want de steden in het binnenland trekken veel nieuwe migranten aan. Het gebied is aantrekkelijk voor bedrijven, omdat de lonen er lager zijn dan in het kustgebied.

► Door de urbanisatie verandert het uiterlijk van de steden in China. In snel tempo schieten nieuwbouwwijken uit de grond, vaak met torenflats van dertig of meer verdiepingen hoog.

● Vroeger woonde driekwart van de stadsbewoners in oude, traditionele Chinese wijkjes. Zo'n hutong is gebouwd in een rechthoekig stratenpatroon. In het midden van een woonblok is een kleine open ruimte (hofje) waar de huizen van zo’n tien tot twaalf gezinnen uitkomen. Elk gezin woont op zo’n 20 tot 25 m²: één of twee kamers om te slapen, te koken en te leven. Een wc is er niet. Wel zijn er gemeenschappelijke toiletgebouwen en wasruimten.

● Veel van die oude wijkjes zijn platgegooid en vervangen door hoogbouw. Ook zijn er veel stadsdorpen opgeruimd. Dat zijn voormalige dorpen die helemaal zijn ingesloten door stedelijke bebouwing (figuur 13). De bewoners zijn er al hun landbouwgrond kwijtgeraakt door de oprukkende torenflats. Ze verdienen nu hun geld met het verhuren van goedkope woonruimte aan migranten. Soms bouwen ze wel vijf bouwlagen boven op hun huis om maar zo veel mogelijk te verdienen. Of ze breken hun huis af en zetten er een flat van tien verdiepingen neer. De woningdichtheid in de rommelige, slecht gebouwde migrantenwijkjes is enorm hoog.

► In de vernieuwing van steden spelen projectontwikkelaars een grote rol. Dat zijn bedrijven die bouwprojecten in de stad ontwikkelen. In het centrum is de grondprijs hoog, dus bouwen ze er dure appartementen, kantoren en winkelcentra. Die leveren het meeste geld op. De bewoners uit de afgebroken stadsdorpen en hutongs moeten gedwongen verhuizen naar goedkope flats in de buitenwijken aan de rand van de stad. Als Chinese burger heb je daar niets over te vertellen. Er is geen inspraak zoals in Nederland. De overheid is de baas.

● Veel Chinezen vinden het niet zo erg om te verhuizen naar een flat. Ze hebben dan de luxe van centrale verwarming, airco, wc en bad of douche. Andere bewoners willen helemaal niet weg uit hun wijk. Bijvoorbeeld omdat ze er een winkeltje of ander werk hebben, of omdat al hun vrienden en familieleden er wonen, of omdat ze geen geld hebben om de flat te betalen.

► De rivier de Jangtse (voluit: Jangtsekiang) is 6.300 km lang. Het stroomgebied ligt in het natte zuiden van China (afbeelding Waterverdelingsproject in de stroomgebieden van de Jangtsekiang en de Huang He). In het voorjaar en in de zomer komen daar grote overstromingen voor. Regen- en smeltwater zorgen voor een piekafvoer met extreem hoge waterafvoer in de rivier.

● Mensen dragen bij aan de wateroverlast. Op berghellingen langs de Jangtse zijn veel bomen gekapt (ontbossing). Bossen zijn een soort paraplu: het regenwater valt via de bladeren op de bodem en zakt daarin weg. Zonder bomen stroomt het water direct de helling af en vergroot het de piekafvoer. Onderweg neemt het afstromende water zanddeeltjes mee naar de rivier. Het zand zorgt ervoor dat de rivier minder water kan verwerken. Ook door de aanleg van 70.000 km dijken is er minder ruimte voor de rivier. Dat maakt de kans op overstromingen in de laagvlakte groter.

● In de Jangtse is de Drieklovendam gebouwd, de grootste stuwdam ter wereld (foto De Drieklovendam in de rivier de Jangtsekiang is de grootste stuwdam ter wereld: 2.310 m lang en 181 m hoog). De dam regelt de waterafvoer. Als er te veel water in de rivier zit, kan water worden vastgehouden. Als er te weinig in zit, wordt er juist meer water doorgelaten. De Jangtse is nu bevaarbaar tot ver in het binnenland. Ook levert de dam drinkwater, irrigatiewater en hydro-elektriciteit: elektriciteit die is opgewekt door waterkracht.

◾ De Drieklovendam brengt ontwikkeling in het binnenland. De massale migratie naar het kustgebied is verminderd. Maar de bouw van de dam had ingrijpende gevolgen voor de bewoners. Hun leefwereld viel letterlijk in het water. Bij het vullen van het stuwmeer verdwenen huizen, gebouwen en landbouwgronden onder water. Meer dan 1,1 miljoen mensen moesten verplicht verhuizen.

► In het droge noorden ligt het stroomgebied van de Huang He (Huang = geel, He = rivier) (afbeelding Waterverdelingsproject in de stroomgebieden van de Jangtsekiang en de Huang He). De rivier is bijna 5.500 km lang en stroomt vanaf het Hoogland van Tibet via het Lössplateau naar zee. Dat is een vruchtbaar akkerbouwgebied, het oudste beschavingsgebied in China. Door wegspoelen (water) of wegwaaien (wind) komen veel lössdeeltjes in de rivier terecht. Het verdwijnen van de bovenste laag van de bodem noem je bodemerosie. De vruchtbare lössdeeltjes geven het water een gele kleur, vandaar de naam Gele rivier (foto Het geelgekleurde water van de Huang He in de buurt van Lanzhou).

● De Gele rivier was altijd de levensader van het droge noorden van China. Vroeger waren er vaak overstromingen, maar nu staat de rivier bijna elke winter wel een keer droog. Dat komt door de snelle economische groei en de bevolkingsgroei in China. Het watergebruik voor de landbouw (irrigatie), de industrie en de huishoudens is sterk toegenomen. Ook zijn er stuwdammen gebouwd die veel water (en slib) vasthouden. Door de hoge verdamping is het verlies aan water groot. Gevolg: watertekorten in de dichtbevolkte delta. Zo’n 80 tot 90% van al het water is al ‘opgeslurpt’ voordat het in zee kan stromen. Het overgebleven water is zó vies, dat het ongeschikt is als drinkwater.

◾ Omdat het rivierwater in het noorden langzaam opraakt, gebruiken de Chinezen steeds meer grondwater. Een bodemlaag met veel grondwater heet een aquifer(aqua = water; fer = dragen). Het water zakt niet verder weg, omdat er een ondoorlatende laag onder zit. De aquifers worden snel leeggepompt. Onder Beijing is het grondwaterpeil al zo’n 100 tot 300 m gezakt! De Chinezen pompen veel meer water naar boven dan dat er door neerslag bijkomt. Het is dus geen duurzaam gebruik van water, want de voorraad raakt uiteindelijk uitgeput.

► In China is de hoeveelheid water ongelijk verdeeld over het land. In het natte zuiden is er een overschot aan water. Hier bevindt zich bijna 80% van al het water in China. In het droge noorden is er een tekort aan water. En juist daar ligt bijna twee derde van het akkerland in China. In de tarwe- en katoenteelt in het noorden is veel irrigatiewater nodig. Ook woont bijna de helft van de bevolking in het noorden. Het watertekort (ook wel waterstress genoemd) kun je uitdrukken in een getal: het aandeel van het waterverbruik in de totale hoeveelheid oppervlaktewater (afbeelding Waterstress in China).

● De Chinezen willen water vanuit het natte zuiden naar het droge noorden brengen: het Zuid-naar-Noord Waterverdelingsproject (foto De centrale route van het waterverdelingsproject in de buurt van Zhengzhou). Op drie plekken zijn of komen er verbindingen tussen het stroomgebied van de Jangtse en de noordelijker gelegen rivieren. Als alles klaar is, stroomt er jaarlijks 45 miljard m³ water naar het noorden. De kosten zijn enorm, ongeveer € 60 miljard. Er moeten kanalen worden gegraven, en tunnels onder de oost-west stromende rivieren door. De oostelijke en centrale routes zijn klaar, maar de westelijke route in het berggebied van Tibet laat nog wel even op zich wachten (afbeelding Waterverdelingsproject in de stroomgebieden van de Jangtsekiang en de Huang He).

► Bij aardrijkskunde leg je relaties (verbanden) tussen verschijnselen en tussen gebieden. Je legt uit wat ze met elkaar te maken hebben.

● Je kunt zoeken naar verbanden tussen verschijnselen. Je kijkt dan naar de invloed van een verschijnsel op iets anders.

■ Toeristen gaan bijvoorbeeld naar Spanje vanwege het lekkere weer en het mooie landschap. Het massatoerisme zorgt in Spanje voor werkgelegenheid, maar ook voor vervuiling en een tekort aan water.

● Je kunt zoeken naar verbanden tussen verschillende gebieden.

■ Door politieke onrust en aanslagen gaan er minder toeristen naar Turkije dan enkele jaren geleden. Omdat mensen uit West- Europa toch naar de zon willen, kiezen ze nu vaker voor Spanje, zodat het toerisme daar groeit.

► Eeuwenlang was de zijderoute de belangrijkste verbinding tussen China en Europa. Het was niet één route, maar een wirwar van land- en zeeroutes. Met paarden en kamelen trokken de karavanen dwars door de woestijnen, steppen en bergen van het binnenland van Azië. De handelsroute is genoemd naar het kostbaarste product: zijden stoffen. Maar het ging om veel meer dan alleen handel. Er was een levendige uitwisseling van talen, godsdiensten en gewoontes tussen volken.

● In de vijftiende eeuw kwam een einde aan de zijderoute. De route was onveilig geworden door politieke onrust, vooral door het uiteenvallen van het Mongoolse Rijk.

► China wil de oude zijderoute nieuw leven inblazen. Niet met paarden en kamelen, maar met moderne transportmiddelen over het spoor, over de weg en over het water. In veel landen in Azië, Europa en Afrika worden investeringen gedaan in de verbetering van de infrastructuur door de aanleg van snelwegen, spoorlijnen, bruggen, tunnels, pijpleidingen en havens. Het gaat daarbij om een enorm bedrag: duizend miljard euro (1.000.000.000.000 euro).

● In de afbeelding De nieuwe zijderoute zie je het netwerk van routes in de nieuwe zijderoute. Een andere naam voor het megaproject is één gordel, één weg. De gordel moet China over land verbinden met landen in Centraal- en West-Azië, het Midden-Oosten en uiteindelijk Europa. De weg is een zeeroute die loopt langs de oostkust van Afrika en het Suezkanaal naar havens langs de Middellandse Zee.

► Speerpunt van de nieuwe zijderoute zijn snellere, kortere en modernere spoorverbindingen. Dat is goed nieuws voor het goederenvervoer, omdat het transport per trein ongeveer twee keer zo snel gaat als over zee. Het vervoer per trein is niet goedkoper, maar door de kortere reistijd kun je beperkt houdbare producten vervoeren, zoals groenten, bloemen, fruit en melkproducten. Dat maakt een dure vliegreis soms overbodig. De trein is vier keer zo goedkoop als een vrachtvliegtuig.

● Door de betere infrastructuur tussen China en Europa verandert de relatieve ligging: de ligging van een plaats (of land) ten opzichte van andere plaatsen of landen. Figuur 24 laat een duidelijk voorbeeld zien: het voorheen afgelegen Kazachstan ligt nu heel centraal tussen Europa en China. Dat is goed te merken aan de economische activiteiten in de plaats Khorgos, op de grens met China. Midden op de lege steppe ligt nu een droge haven waar goederen van de ene op de andere trein worden overgeladen (foto De droge haven van Khorgos). Dat is nodig, omdat de spoorbreedte in Kazachstan anders is dan in China.

● Zelf ziet China de nieuwe zijderoute niet alleen als eigenbelang. Het land spreekt van een win-winsituatie, want zowel China als de deelnemende landen profiteren ervan. De opbouw van een goede infrastructuur is de basis voor economische ontwikkeling in een land. Veel (arme) landen zijn er blij mee. Ze kunnen heel goedkoop en gemakkelijk geld lenen van China. De landen betalen die leningen terug met grondstoffen, zoals aardolie, aardgas of koper. De grote infrastructurele werken maken dat vervoer mogelijk. Zo is er in Afrika een spoorlijn van Nairobi naar Mombassa die is betaald met Chinees geld. Ook de pijpleidingen vanuit Kazachstan komen voor rekening van China.

● Er is ook kritiek. Europese landen en de VS zien de economische voordelen, maar zijn bang dat China zijn politieke macht wil uitbreiden. Zo veel geld lenen maakt de landen afhankelijk van China. Bij internationale kwesties zullen ze dan eerder de kant van China kiezen en niet de kant van Europa en de VS. En wat gebeurt als ze de lening niet terugbetalen? Op die manier is al een grote zeehaven in Sri Lanka in Chinese handen gekomen. Sri Lanka kon het niet betalen. Ook de haven van Athene, Piraeus, is grotendeels in handen van een Chinees bedrijf.

Op school in China kunnen de leerlingen niet meer even wegdommelen. In elk klaslokaal hangen drie camera’s die de gezichten van de leerlingen elke 30 seconden scannen. Vrolijk pratend, verveeld of juist oplettend: het ‘Slimme Oog’ ziet het, en geeft de docent een seintje. Het is een manier om lessen interessanter te maken, en leerlingen beter te laten opletten. In China wordt gezichtsherkenning overal toegepast, zoals bij het betalen in winkels, controles op vliegvelden of het opsporen van criminelen. Op straat hangen miljoenen camera’s die elk van de 1,4 miljard inwoners in de gaten houden: waar ze zijn, wat ze doen en met wie ze contact hebben. Al hun gegevens zijn bekend, zoals namen, geboortedata, ID-nummers, rijbewijs en bankrekeningen.

Ook in Nederland hangen er camera’s op straat. Niet zoveel als in China, en je wordt (nog?) niet steeds in de gaten gehouden, maar toch. Is het nu goed dat er camera’s zijn, of gaat dat ten koste van de persoonlijke vrijheid en het privéleven van mensen, kortom de privacy? Daarover gaan jullie in debat.